chevron_left वन पर्व अध्याय ८०
वैशम्पाय़न उवाच:
धनञ्जय़ोत्सुकास्ते तु वने तस्मिन्महारथाः |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न्यवसन्त महाभागा द्रौपद्या सह पाण्डवाः ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अथापश्यन्महात्मानं देवर्षिं तत्र नारदम् |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दीप्यमानं श्रिय़ा व्राह्म्या दीप्ताग्निसमतेजसम् ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स तैः परिवृतः श्रीमान्भ्रातृभिः कुरुसत्तमः |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विवभावतिदीप्तौजा देवैरिव शतक्रतुः ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यथा च वेदान्सावित्री याज्ञसेनी तथा सती |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न जहौ धर्मतः पार्थान्मेरुमर्कप्रभा यथा ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रतिगृह्य तु तां पूजां नारदो भगवानृषिः |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आश्वासय़द्धर्मसुतं युक्तरूपमिवानघ ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उवाच च महात्मानं धर्मराजं युधिष्ठिरम् |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
व्रूहि धर्मभृतां श्रेष्ठ केनार्थः किं ददामि ते ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अथ धर्मसुतो राजा प्रणम्य भ्रातृभिः सह |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं नारदं देवसंमितम् ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
त्वय़ि तुष्टे महाभाग सर्वलोकाभिपूजिते |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कृतमित्येव मन्येऽहं प्रसादात्तव सुव्रत ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यदि त्वहमनुग्राह्यो भ्रातृभिः सहितोऽनघ |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सन्देहं मे मुनिश्रेष्ठ हृदिस्थं छेत्तुमर्हसि ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रदक्षिणं यः कुरुते पृथिवीं तीर्थतत्परः |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
किं फलं तस्य कार्त्स्न्येन तद्व्रह्मन्वक्तुमर्हसि ||
१० ख
नारद उवाच:
शृणु राजन्नवहितो यथा भीष्मेण भारत |
११ क
नारद उवाच:
पुलस्त्यस्य सकाशाद्वै सर्वमेतदुपश्रुतम् ||
११ ख
नारद उवाच:
पुरा भागीरथीतीरे भीष्मो धर्मभृतां वरः |
१२ क
नारद उवाच:
पित्र्यं व्रतं समास्थाय़ न्यवसन्मुनिवत्तदा ||
१२ ख
नारद उवाच:
शुभे देशे महाराज पुण्ये देवर्षिसेविते |
१३ क
नारद उवाच:
गङ्गाद्वारे महातेजा देवगन्धर्वसेविते ||
१३ ख
नारद उवाच:
स पितॄंस्तर्पय़ामास देवांश्च परमद्युतिः |
१४ क
नारद उवाच:
ऋषींश्च तोषय़ामास विधिदृष्टेन कर्मणा ||
१४ ख
नारद उवाच:
कस्यचित्त्वथ कालस्य जपन्नेव महातपाः |
१५ क
नारद उवाच:
ददर्शाद्भुतसङ्काशं पुलस्त्यमृषिसत्तमम् ||
१५ ख
नारद उवाच:
स तं दृष्ट्वोग्रतपसं दीप्यमानमिव श्रिय़ा |
१६ क
नारद उवाच:
प्रहर्षमतुलं लेभे विस्मय़ं च परं यय़ौ ||
१६ ख
नारद उवाच:
उपस्थितं महाराज पूजय़ामास भारत |
१७ क
नारद उवाच:
भीष्मो धर्मभृतां श्रेष्ठो विधिदृष्टेन कर्मणा ||
१७ ख
नारद उवाच:
शिरसा चार्घ्यमादाय़ शुचिः प्रय़तमानसः |
१८ क
नारद उवाच:
नाम सङ्कीर्तय़ामास तस्मिन्व्रह्मर्षिसत्तमे ||
१८ ख
नारद उवाच:
भीष्मोऽहमस्मि भद्रं ते दासोऽस्मि तव सुव्रत |
१९ क
नारद उवाच:
तव सन्दर्शनादेव मुक्तोऽहं सर्वकिल्विषैः ||
१९ ख
नारद उवाच:
एवमुक्त्वा महाराज भीष्मो धर्मभृतां वरः |
२० क
नारद उवाच:
वाग्यतः प्राञ्जलिर्भूत्वा तूष्णीमासीद्युधिष्ठिर ||
२० ख
नारद उवाच:
तं दृष्ट्वा निय़मेनाथ स्वाध्याय़ाम्नाय़कर्शितम् |
२१ क
नारद उवाच:
भीष्मं कुरुकुलश्रेष्ठं मुनिः प्रीतमनाभवत् ||
२१ ख
पुलस्त्य उवाच:
अनेन तव धर्मज्ञ प्रश्रय़ेण दमेन च |
२२ क
पुलस्त्य उवाच:
सत्येन च महाभाग तुष्टोऽस्मि तव सर्वशः ||
२२ ख
पुलस्त्य उवाच:
यस्येदृशस्ते धर्मोऽय़ं पितृभक्त्याश्रितोऽनघ |
२३ क
पुलस्त्य उवाच:
तेन पश्यसि मां पुत्र प्रीतिश्चापि मम त्वय़ि ||
२३ ख
पुलस्त्य उवाच:
अमोघदर्शी भीष्माहं व्रूहि किं करवाणि ते |
२४ क
पुलस्त्य उवाच:
यद्वक्ष्यसि कुरुश्रेष्ठ तस्य दातास्मि तेऽनघ ||
२४ ख
भीष्म उवाच:
प्रीते त्वय़ि महाभाग सर्वलोकाभिपूजिते |
२५ क
भीष्म उवाच:
कृतमित्येव मन्येऽहं यदहं दृष्टवान्प्रभुम् ||
२५ ख
भीष्म उवाच:
यदि त्वहमनुग्राह्यस्तव धर्मभृतां वर |
२६ क
भीष्म उवाच:
वक्ष्यामि हृत्स्थं सन्देहं तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि ||
२६ ख
भीष्म उवाच:
अस्ति मे भगवन्कश्चित्तीर्थेभ्यो धर्मसंशय़ः |
२७ क
भीष्म उवाच:
तमहं श्रोतुमिच्छामि पृथक्सङ्कीर्तितं त्वय़ा ||
२७ ख
भीष्म उवाच:
प्रदक्षिणं यः पृथिवीं करोत्यमितविक्रम |
२८ क
भीष्म उवाच:
किं फलं तस्य विप्रर्षे तन्मे व्रूहि तपोधन ||
२८ ख
पुलस्त्य उवाच:
हन्त तेऽहं प्रवक्ष्यामि यदृषीणां पराय़णम् |
२९ क
पुलस्त्य उवाच:
तदेकाग्रमनास्तात शृणु तीर्थेषु यत्फलम् ||
२९ ख
पुलस्त्य उवाच:
यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंय़तम् |
३० क
पुलस्त्य उवाच:
विद्या तपश्च कीर्तिश्च स तीर्थफलमश्नुते ||
३० ख
पुलस्त्य उवाच:
प्रतिग्रहादुपावृत्तः सन्तुष्टो निय़तः शुचिः |
३१ क
पुलस्त्य उवाच:
अहङ्कारनिवृत्तश्च स तीर्थफलमश्नुते ||
३१ ख
पुलस्त्य उवाच:
अकल्कको निरारम्भो लघ्वाहारो जितेन्द्रिय़ः |
३२ क
पुलस्त्य उवाच:
विमुक्तः सर्वदोषैर्यः स तीर्थफलमश्नुते ||
३२ ख
पुलस्त्य उवाच:
अक्रोधनश्च राजेन्द्र सत्यशीलो दृढव्रतः |
३३ क
पुलस्त्य उवाच:
आत्मोपमश्च भूतेषु स तीर्थफलमश्नुते ||
३३ ख
पुलस्त्य उवाच:
ऋषिभिः क्रतवः प्रोक्ता वेदेष्विह यथाक्रमम् |
३४ क
पुलस्त्य उवाच:
फलं चैव यथातत्त्वं प्रेत्य चेह च सर्वशः ||
३४ ख
पुलस्त्य उवाच:
न ते शक्या दरिद्रेण यज्ञाः प्राप्तुं महीपते |
३५ क
पुलस्त्य उवाच:
वहूपकरणा यज्ञा नानासम्भारविस्तराः ||
३५ ख
पुलस्त्य उवाच:
प्राप्यन्ते पार्थिवैरेते समृद्धैर्वा नरैः क्वचित् |
३६ क
पुलस्त्य उवाच:
नार्थन्यूनोपकरणैरेकात्मभिरसंहतैः ||
३६ ख
पुलस्त्य उवाच:
यो दरिद्रैरपि विधिः शक्यः प्राप्तुं नरेश्वर |
३७ क
पुलस्त्य उवाच:
तुल्यो यज्ञफलैः पुण्यैस्तं निवोध युधां वर ||
३७ ख
पुलस्त्य उवाच:
ऋषीणां परमं गुह्यमिदं भरतसत्तम |
३८ क
पुलस्त्य उवाच:
तीर्थाभिगमनं पुण्यं यज्ञैरपि विशिष्यते ||
३८ ख
पुलस्त्य उवाच:
अनुपोष्य त्रिरात्राणि तीर्थान्यनभिगम्य च |
३९ क
पुलस्त्य उवाच:
अदत्त्वा काञ्चनं गाश्च दरिद्रो नाम जाय़ते ||
३९ ख
पुलस्त्य उवाच:
अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्ट्वा विपुलदक्षिणैः |
४० क
पुलस्त्य उवाच:
न तत्फलमवाप्नोति तीर्थाभिगमनेन यत् ||
४० ख
पुलस्त्य उवाच:
नृलोके देवदेवस्य तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् |
४१ क
पुलस्त्य उवाच:
पुष्करं नाम विख्यातं महाभागः समाविशेत् ||
४१ ख
पुलस्त्य उवाच:
दश कोटिसहस्राणि तीर्थानां वै महीपते |
४२ क
पुलस्त्य उवाच:
सांनिध्यं पुष्करे येषां त्रिसन्ध्यं कुरुनन्दन ||
४२ ख
पुलस्त्य उवाच:
आदित्या वसवो रुद्राः साध्याश्च समरुद्गणाः |
४३ क
पुलस्त्य उवाच:
गन्धर्वाप्सरसश्चैव नित्यं संनिहिता विभो ||
४३ ख
पुलस्त्य उवाच:
यत्र देवास्तपस्तप्त्वा दैत्या व्रह्मर्षय़स्तथा |
४४ क
पुलस्त्य उवाच:
दिव्ययोगा महाराज पुण्येन महतान्विताः ||
४४ ख
पुलस्त्य उवाच:
मनसाप्यभिकामस्य पुष्कराणि मनस्विनः |
४५ क
पुलस्त्य उवाच:
पूय़न्ते सर्वपापानि नाकपृष्ठे च पूज्यते ||
४५ ख
पुलस्त्य उवाच:
तस्मिंस्तीर्थे महाभाग नित्यमेव पितामहः |
४६ क
पुलस्त्य उवाच:
उवास परमप्रीतो देवदानवसंमतः ||
४६ ख
पुलस्त्य उवाच:
पुष्करेषु महाभाग देवाः सर्षिपुरोगमाः |
४७ क
पुलस्त्य उवाच:
सिद्धिं समभिसम्प्राप्ताः पुण्येन महतान्विताः ||
४७ ख
पुलस्त्य उवाच:
तत्राभिषेकं यः कुर्यात्पितृदेवार्चने रतः |
४८ क
पुलस्त्य उवाच:
अश्वमेधं दशगुणं प्रवदन्ति मनीषिणः ||
४८ ख
पुलस्त्य उवाच:
अप्येकं भोजय़ेद्विप्रं पुष्करारण्यमाश्रितः |
४९ क
पुलस्त्य उवाच:
तेनासौ कर्मणा भीष्म प्रेत्य चेह च मोदते ||
४९ ख
पुलस्त्य उवाच:
शाकमूलफलैर्वापि येन वर्तय़ते स्वय़म् |
५० क
पुलस्त्य उवाच:
तद्वै दद्याद्व्राह्मणाय़ श्रद्धावाननसूय़कः |
५० ख