वैशम्पाय़न उवाच:
कथय़न्नेव तु तदा वासुदेवः प्रतापवान् |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
महाभारतय़ुद्धं तत्कथान्ते पितुरग्रतः ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अभिमन्योर्वधं वीरः सोऽत्यक्रामत भारत |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अप्रिय़ं वसुदेवस्य मा भूदिति महामनाः ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मा दौहित्रवधं श्रुत्वा वसुदेवो महात्ययम् |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुःखशोकाभिसन्तप्तो भवेदिति महामतिः ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सुभद्रा तु तमुत्क्रान्तमात्मजस्य वधं रणे |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आचक्ष्व कृष्ण सौभद्रवधमित्यपतद्भुवि ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तामपश्यन्निपतितां वसुदेवः क्षितौ तदा |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दृष्ट्वैव च पपातोर्व्यां सोऽपि दुःखेन मूर्छितः ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः स दौहित्रवधाद्दुःखशोकसमन्वितः |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वसुदेवो महाराज कृष्णं वाक्यमथाव्रवीत् ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ननु त्वं पुण्डरीकाक्ष सत्यवाग्भुवि विश्रुतः |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यद्दौहित्रवधं मेऽद्य न ख्यापय़सि शत्रुहन् ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तद्भागिनेय़निधनं तत्त्वेनाचक्ष्व मे विभो |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सदृशाक्षस्तव कथं शत्रुभिर्निहतो रणे ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्मरं वत वार्ष्णेय़ कालेऽप्राप्ते नृभिः सदा |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यत्र मे हृदय़ं दुःखाच्छतधा न विदीर्यते ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
किमव्रवीत्त्वा सङ्ग्रामे सुभद्रां मातरं प्रति |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
मां चापि पुण्डरीकाक्ष चपलाक्षः प्रिय़ो मम ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आहवं पृष्ठतः कृत्वा कच्चिन्न निहतः परैः |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कच्चिन्मुखं न गोविन्द तेनाजौ विकृतं कृतम् ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स हि कृष्ण महातेजाः श्लाघन्निव ममाग्रतः |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वालभावेन विजय़मात्मनोऽकथय़त्प्रभुः ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कच्चिन्न विकृतो वालो द्रोणकर्णकृपादिभिः |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धरण्यां निहतः शेते तन्ममाचक्ष्व केशव ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स हि द्रोणं च भीष्मं च कर्णं च रथिनां वरम् |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्पर्धते स्म रणे नित्यं दुहितुः पुत्रको मम ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवंविधं वहु तदा विलपन्तं सुदुःखितम् |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पितरं दुःखिततरो गोविन्दो वाक्यमव्रवीत् ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न तेन विकृतं वक्त्रं कृतं सङ्ग्राममूर्धनि |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न पृष्ठतः कृतश्चापि सङ्ग्रामस्तेन दुस्तरः ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
निहत्य पृथिवीपालान्सहस्रशतसङ्घशः |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
खेदितो द्रोणकर्णाभ्यां दौःशासनिवशं गतः ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एको ह्येकेन सततं युध्यमानो यदि प्रभो |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न स शक्येत सङ्ग्रामे निहन्तुमपि वज्रिणा ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
समाहूते तु सङ्ग्रामे पार्थे संशप्तकैस्तदा |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पर्यवार्यत सङ्क्रुद्धैः स द्रोणादिभिराहवे ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः शत्रुक्षय़ं कृत्वा सुमहान्तं रणे पितुः |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
दौहित्रस्तव वार्ष्णेय़ दौःशासनिवशं गतः ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नूनं च स गतः स्वर्गं जहि शोकं महामते |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न हि व्यसनमासाद्य सीदन्ते सन्नराः क्वचित् ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रोणकर्णप्रभृतय़ो येन प्रतिसमासिताः |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
रणे महेन्द्रप्रतिमाः स कथं नाप्नुय़ाद्दिवम् ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स शोकं जहि दुर्धर्ष मा च मन्युवशं गमः |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शस्त्रपूतां हि स गतिं गतः परपुरञ्जय़ः ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्मिंस्तु निहते वीरे सुभद्रेय़ं स्वसा मम |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुःखार्ताथो पृथां प्राप्य कुररीव ननाद ह ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रौपदीं च समासाद्य पर्यपृच्छत दुःखिता |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आर्ये क्व दारकाः सर्वे द्रष्टुमिच्छामि तानहम् ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अस्यास्तु वचनं श्रुत्वा सर्वास्ताः कुरुय़ोषितः |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भुजाभ्यां परिगृह्यैनां चुक्रुशुः परमार्तवत् ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उत्तरां चाव्रवीद्भद्रा भद्रे भर्ता क्व ते गतः |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
क्षिप्रमागमनं मह्यं तस्मै त्वं वेदय़स्व ह ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ननु नाम स वैराटि श्रुत्वा मम गिरं पुरा |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भवनान्निष्पतत्याशु कस्मान्नाभ्येति ते पतिः ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अभिमन्यो कुशलिनो मातुलास्ते महारथाः |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कुशलं चाव्रुवन्सर्वे त्वां युय़ुत्सुमिहागतम् ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आचक्ष्व मेऽद्य सङ्ग्रामं यथापूर्वमरिन्दम |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
कस्मादेव विलपतीं नाद्येह प्रतिभाषसे ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमादि तु वार्ष्णेय़्यास्तदस्याः परिदेवितम् |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
श्रुत्वा पृथा सुदुःखार्ता शनैर्वाक्यमथाव्रवीत् ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सुभद्रे वासुदेवेन तथा सात्यकिना रणे |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पित्रा च पालितो वालः स हतः कालधर्मणा ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ईदृशो मर्त्यधर्मोऽय़ं मा शुचो यदुनन्दिनि |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुत्रो हि तव दुर्धर्षः सम्प्राप्तः परमां गतिम् ||
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कुले महति जातासि क्षत्रिय़ाणां महात्मनाम् |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मा शुचश्चपलाक्षं त्वं पुण्डरीकनिभेक्षणे ||
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उत्तरां त्वमवेक्षस्व गर्भिणीं मा शुचः शुभे |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुत्रमेषा हि तस्याशु जनय़िष्यति भामिनी ||
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमाश्वासय़ित्वैनां कुन्ती यदुकुलोद्वह |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विहाय़ शोकं दुर्धर्षं श्राद्धमस्य ह्यकल्पय़त् ||
३६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
समनुज्ञाप्य धर्मज्ञा राजानं भीममेव च |
३७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यमौ यमोपमौ चैव ददौ दानान्यनेकशः ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः प्रदाय़ वह्वीर्गा व्राह्मणेभ्यो यदूद्वह |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
समहृष्यत वार्ष्णेय़ी वैराटीं चाव्रवीदिदम् ||
३८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वैराटि नेह सन्तापस्त्वय़ा कार्यो यशस्विनि |
३९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भर्तारं प्रति सुश्रोणि गर्भस्थं रक्ष मे शिशुम् ||
३९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्त्वा ततः कुन्ती विरराम महाद्युते |
४० क
वैशम्पाय़न उवाच:
तामनुज्ञाप्य चैवेमां सुभद्रां समुपानय़म् ||
४० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवं स निधनं प्राप्तो दौहित्रस्तव माधव |
४१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सन्तापं जहि दुर्धर्ष मा च शोके मनः कृथाः ||
४१ ख