chevron_left शान्ति पर्व अध्याय २४
युधिष्ठिर उवाच:
भगवन्कर्मणा केन सुद्युम्नो वसुधाधिपः |
१ क
युधिष्ठिर उवाच:
संसिद्धिं परमां प्राप्तः श्रोतुमिच्छामि तं नृपम् ||
१ ख
व्यास उवाच:
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् |
२ क
व्यास उवाच:
शङ्खश्च लिखितश्चास्तां भ्रातरौ संय़तव्रतौ ||
२ ख
व्यास उवाच:
तय़ोरावसथावास्तां रमणीय़ौ पृथक्पृथक् |
३ क
व्यास उवाच:
नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैरुपेतौ वाहुदामनु ||
३ ख
व्यास उवाच:
ततः कदाचिल्लिखितः शङ्खस्याश्रममागमत् |
४ क
व्यास उवाच:
यदृच्छय़ापि शङ्खोऽथ निष्क्रान्तोऽभवदाश्रमात् ||
४ ख
व्यास उवाच:
सोऽभिगम्याश्रमं भ्रातुः शङ्खस्य लिखितस्तदा |
५ क
व्यास उवाच:
फलानि शातय़ामास सम्यक्परिणतान्युत ||
५ ख
व्यास उवाच:
तान्युपादाय़ विस्रव्धो भक्षय़ामास स द्विजः |
६ क
व्यास उवाच:
तस्मिंश्च भक्षय़त्येव शङ्खोऽप्याश्रममागमत् ||
६ ख
व्यास उवाच:
भक्षय़न्तं तु तं दृष्ट्वा शङ्खो भ्रातरमव्रवीत् |
७ क
व्यास उवाच:
कुतः फलान्यवाप्तानि हेतुना केन खादसि ||
७ ख
व्यास उवाच:
सोऽव्रवीद्भ्रातरं ज्येष्ठमुपस्पृश्याभिवाद्य च |
८ क
व्यास उवाच:
इत एव गृहीतानि मय़ेति प्रहसन्निव ||
८ ख
व्यास उवाच:
तमव्रवीत्तदा शङ्खस्तीव्रकोपसमन्वितः |
९ क
व्यास उवाच:
स्तेय़ं त्वय़ा कृतमिदं फलान्याददता स्वय़म् |
९ ख
व्यास उवाच:
गच्छ राजानमासाद्य स्वकर्म प्रथय़स्व वै ||
९ ग
व्यास उवाच:
अदत्तादानमेवेदं कृतं पार्थिवसत्तम |
१० क
व्यास उवाच:
स्तेनं मां त्वं विदित्वा च स्वधर्ममनुपालय़ |
१० ख
व्यास उवाच:
शीघ्रं धारय़ चौरस्य मम दण्डं नराधिप ||
१० ग
व्यास उवाच:
इत्युक्तस्तस्य वचनात्सुद्युम्नं वसुधाधिपम् |
११ क
व्यास उवाच:
अभ्यगच्छन्महावाहो लिखितः संशितव्रतः ||
११ ख
व्यास उवाच:
सुद्युम्नस्त्वन्तपालेभ्यः श्रुत्वा लिखितमागतम् |
१२ क
व्यास उवाच:
अभ्यगच्छत्सहामात्यः पद्भ्यामेव नरेश्वरः ||
१२ ख
व्यास उवाच:
तमव्रवीत्समागत्य स राजा व्रह्मवित्तमम् |
१३ क
व्यास उवाच:
किमागमनमाचक्ष्व भगवन्कृतमेव तत् ||
१३ ख
व्यास उवाच:
एवमुक्तः स विप्रर्षिः सुद्युम्नमिदमव्रवीत् |
१४ क
व्यास उवाच:
प्रतिश्रौषि करिष्येति श्रुत्वा तत्कर्तुमर्हसि ||
१४ ख
व्यास उवाच:
अनिसृष्टानि गुरुणा फलानि पुरुषर्षभ |
१५ क
व्यास उवाच:
भक्षितानि मय़ा राजंस्तत्र मां शाधि माचिरम् ||
१५ ख
सुद्युम्न उवाच:
प्रमाणं चेन्मतो राजा भवतो दण्डधारणे |
१६ क
सुद्युम्न उवाच:
अनुज्ञाय़ामपि तथा हेतुः स्याद्व्राह्मणर्षभ ||
१६ ख
सुद्युम्न उवाच:
स भवानभ्यनुज्ञातः शुचिकर्मा महाव्रतः |
१७ क
सुद्युम्न उवाच:
व्रूहि कामानतोऽन्यांस्त्वं करिष्यामि हि ते वचः ||
१७ ख
व्यास उवाच:
छन्द्यमानोऽपि व्रह्मर्षिः पार्थिवेन महात्मना |
१८ क
व्यास उवाच:
नान्यं वै वरय़ामास तस्माद्दण्डादृते वरम् ||
१८ ख
व्यास उवाच:
ततः स पृथिवीपालो लिखितस्य महात्मनः |
१९ क
व्यास उवाच:
करौ प्रच्छेदय़ामास धृतदण्डो जगाम सः ||
१९ ख
व्यास उवाच:
स गत्वा भ्रातरं शङ्खमार्तरूपोऽव्रवीदिदम् |
२० क
व्यास उवाच:
धृतदण्डस्य दुर्भुद्धेर्भगवन्क्षन्तुमर्हसि ||
२० ख
शङ्ख उवाच:
न कुप्ये तव धर्मज्ञ न च दूषय़से मम |
२१ क
शङ्ख उवाच:
धर्मस्तु ते व्यतिक्रान्तस्ततस्ते निष्कृतिः कृता ||
२१ ख
शङ्ख उवाच:
स गत्वा वाहुदां शीघ्रं तर्पय़स्व यथाविधि |
२२ क
शङ्ख उवाच:
देवान्पितॄनृषींश्चैव मा चाधर्मे मनः कृथाः ||
२२ ख
व्यास उवाच:
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शङ्खस्य लिखितस्तदा |
२३ क
व्यास उवाच:
अवगाह्यापगां पुण्यामुदकार्थं प्रचक्रमे ||
२३ ख
व्यास उवाच:
प्रादुरास्तां ततस्तस्य करौ जलजसंनिभौ |
२४ क
व्यास उवाच:
ततः स विस्मितो भ्रातुर्दर्शय़ामास तौ करौ ||
२४ ख
व्यास उवाच:
ततस्तमव्रवीच्छङ्खस्तपसेदं कृतं मय़ा |
२५ क
व्यास उवाच:
मा च तेऽत्र विशङ्का भूद्दैवमेव विधीय़ते ||
२५ ख
लिखित उवाच:
किं नु नाहं त्वय़ा पूतः पूर्वमेव महाद्युते |
२६ क
लिखित उवाच:
यस्य ते तपसो वीर्यमीदृशं द्विजसत्तम ||
२६ ख
शङ्ख उवाच:
एवमेतन्मय़ा कार्यं नाहं दण्डधरस्तव |
२७ क
शङ्ख उवाच:
स च पूतो नरपतिस्त्वं चापि पितृभिः सह ||
२७ ख
व्यास उवाच:
स राजा पाण्डवश्रेष्ठ श्रेष्ठो वै तेन कर्मणा |
२८ क
व्यास उवाच:
प्राप्तवान्परमां सिद्धिं दक्षः प्राचेतसो यथा ||
२८ ख
व्यास उवाच:
एष धर्मः क्षत्रिय़ाणां प्रजानां परिपालनम् |
२९ क
व्यास उवाच:
उत्पथेऽस्मिन्महाराज मा च शोके मनः कृथाः ||
२९ ख
व्यास उवाच:
भ्रातुरस्य हितं वाक्यं शृणु धर्मज्ञसत्तम |
३० क
व्यास उवाच:
दण्ड एव हि राजेन्द्र क्षत्रधर्मो न मुण्डनम् ||
३० ख