chevron_left वन पर्व अध्याय १८६
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः स पुनरेवाथ मार्कण्डेय़ं यशस्विनम् |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पप्रच्छ विनय़ोपेतो धर्मराजो युधिष्ठिरः ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नैके युगसहस्रान्तास्त्वय़ा दृष्टा महामुने |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न चापीह समः कश्चिदाय़ुषा तव विद्यते |
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वर्जय़ित्वा महात्मानं व्राह्मणं परमेष्ठिनम् ||
२ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
अनन्तरिक्षे लोकेऽस्मिन्देवदानववर्जिते |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
त्वमेव प्रलय़े विप्र व्रह्माणमुपतिष्ठसि ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रलय़े चापि निर्वृत्ते प्रवुद्धे च पितामहे |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
त्वमेव सृज्यमानानि भूतानीह प्रपश्यसि ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
चतुर्विधानि विप्रर्षे यथावत्परमेष्ठिना |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वाय़ुभूता दिशः कृत्वा विक्षिप्यापस्ततस्ततः ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
त्वय़ा लोकगुरुः साक्षात्सर्वलोकपितामहः |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आराधितो द्विजश्रेष्ठ तत्परेण समाधिना ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्मात्सर्वान्तको मृत्युर्जरा वा देहनाशिनी |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न त्वा विशति विप्रर्षे प्रसादात्परमेष्ठिनः ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यदा नैव रविर्नाग्निर्न वाय़ुर्न च चन्द्रमाः |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नैवान्तरिक्षं नैवोर्वी शेषं भवति किञ्चन ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्मिन्नेकार्णवे लोके नष्टे स्थावरजङ्गमे |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नष्टे देवासुरगणे समुत्सन्नमहोरगे ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शय़ानममितात्मानं पद्मे पद्मनिकेतनम् |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
त्वमेकः सर्वभूतेशं व्रह्माणमुपतिष्ठसि ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एतत्प्रत्यक्षतः सर्वं पूर्ववृत्तं द्विजोत्तम |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्मादिच्छामहे श्रोतुं सर्वहेत्वात्मिकां कथाम् ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अनुभूतं हि वहुशस्त्वय़ैकेन द्विजोत्तम |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न तेऽस्त्यविदितं किञ्चित्सर्वलोकेषु नित्यदा ||
१२ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
हन्त ते कथय़िष्यामि नमस्कृत्वा स्वय़म्भुवे |
१३ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
पुरुषाय़ पुराणाय़ शाश्वताय़ाव्ययाय़ च ||
१३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
य एष पृथुदीर्घाक्षः पीतवासा जनार्दनः |
१४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
एष कर्ता विकर्ता च सर्वभावनभूतकृत् ||
१४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अचिन्त्यं महदाश्चर्यं पवित्रमपि चोत्तमम् |
१५ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
अनादिनिधनं भूतं विश्वमक्षय़मव्ययम् ||
१५ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
एष कर्ता न क्रिय़ते कारणं चापि पौरुषे |
१६ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
यो ह्येनं पुरुषं वेत्ति देवा अपि न तं विदुः ||
१६ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
सर्वमाश्चर्यमेवैतन्निर्वृत्तं राजसत्तम |
१७ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
आदितो मनुजव्याघ्र कृत्स्नस्य जगतः क्षय़े ||
१७ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
चत्वार्याहुः सहस्राणि वर्षाणां तत्कृतं युगम् |
१८ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
तस्य तावच्छती सन्ध्या सन्ध्यांशश्च ततः परम् ||
१८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
त्रीणि वर्षसहस्राणि त्रेताय़ुगमिहोच्यते |
१९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
तस्य तावच्छती सन्ध्या सन्ध्यांशश्च ततः परम् ||
१९ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
तथा वर्षसहस्रे द्वे द्वापरं परिमाणतः |
२० क
मार्कण्डेय़ उवाच:
तस्यापि द्विशती सन्ध्या सन्ध्यांशश्च ततः परम् ||
२० ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
सहस्रमेकं वर्षाणां ततः कलिय़ुगं स्मृतम् |
२१ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
तस्य वर्षशतं सन्ध्या सन्ध्यांशश्च ततः परम् |
२१ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
सन्ध्यासन्ध्यांशय़ोस्तुल्यं प्रमाणमुपधारय़ ||
२१ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
क्षीणे कलिय़ुगे चैव प्रवर्तति कृतं युगम् |
२२ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
एषा द्वादशसाहस्री युगाख्या परिकीर्तिता ||
२२ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
एतत्सहस्रपर्यन्तमहो व्राह्ममुदाहृतम् |
२३ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
विश्वं हि व्रह्मभवने सर्वशः परिवर्तते |
२३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
लोकानां मनुजव्याघ्र प्रलय़ं तं विदुर्वुधाः ||
२३ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
अल्पावशिष्टे तु तदा युगान्ते भरतर्षभ |
२४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
सहस्रान्ते नराः सर्वे प्राय़शोऽनृतवादिनः ||
२४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
यज्ञप्रतिनिधिः पार्थ दानप्रतिनिधिस्तथा |
२५ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
व्रतप्रतिनिधिश्चैव तस्मिन्काले प्रवर्तते ||
२५ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
व्राह्मणाः शूद्रकर्माणस्तथा शूद्रा धनार्जकाः |
२६ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
क्षत्रधर्मेण वाप्यत्र वर्तय़न्ति गते युगे ||
२६ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
निवृत्तय़ज्ञस्वाध्याय़ाः पिण्डोदकविवर्जिताः |
२७ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
व्राह्मणाः सर्वभक्षाश्च भविष्यन्ति कलौ युगे ||
२७ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अजपा व्राह्मणास्तात शूद्रा जपपराय़णाः |
२८ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
विपरीते तदा लोके पूर्वरूपं क्षय़स्य तत् ||
२८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
वहवो म्लेच्छराजानः पृथिव्यां मनुजाधिप |
२९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
मिथ्यानुशासिनः पापा मृषावादपराय़णाः ||
२९ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
आन्ध्राः शकाः पुलिन्दाश्च यवनाश्च नराधिपाः |
३० क
मार्कण्डेय़ उवाच:
काम्वोजा और्णिकाः शूद्रास्तथाभीरा नरोत्तम ||
३० ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
न तदा व्राह्मणः कश्चित्स्वधर्ममुपजीवति |
३१ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
क्षत्रिय़ा अपि वैश्याश्च विकर्मस्था नराधिप ||
३१ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अल्पाय़ुषः स्वल्पवला अल्पतेजःपराक्रमाः |
३२ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
अल्पदेहाल्पसाराश्च तथा सत्याल्पभाषिणः ||
३२ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
वहुशून्या जनपदा मृगव्यालावृता दिशः |
३३ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
युगान्ते समनुप्राप्ते वृथा च व्रह्मचारिणः |
३३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
भोवादिनस्तथा शूद्रा व्राह्मणाश्चार्यवादिनः ||
३३ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
युगान्ते मनुजव्याघ्र भवन्ति वहुजन्तवः |
३४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
न तथा घ्राणय़ुक्ताश्च सर्वगन्धा विशां पते |
३४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
रसाश्च मनुजव्याघ्र न तथा स्वादुय़ोगिनः ||
३४ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
वहुप्रजा ह्रस्वदेहाः शीलाचारविवर्जिताः |
३५ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
मुखेभगाः स्त्रिय़ो राजन्भविष्यन्ति युगक्षय़े ||
३५ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अट्टशूला जनपदाः शिवशूलाश्चतुष्पथाः |
३६ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
केशशूलाः स्त्रिय़ो राजन्भविष्यन्ति युगक्षय़े ||
३६ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अल्पक्षीरास्तथा गावो भविष्यन्ति जनाधिप |
३७ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
अल्पपुष्पफलाश्चापि पादपा वहुवाय़साः ||
३७ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
व्रह्मवध्यावलिप्तानां तथा मिथ्याभिशंसिनाम् |
३८ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
नृपाणां पृथिवीपाल प्रतिगृह्णन्ति वै द्विजाः ||
३८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
लोभमोहपरीताश्च मिथ्याधर्मध्वजावृताः |
३९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
भिक्षार्थं पृथिवीपाल चञ्चूर्यन्ते द्विजैर्दिशः ||
३९ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
करभारभय़ात्पुंसो गृहस्थाः परिमोषकाः |
४० क
मार्कण्डेय़ उवाच:
मुनिच्छद्माकृतिच्छन्ना वाणिज्यमुपजीवते ||
४० ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
मिथ्या च नखरोमाणि धारय़न्ति नरास्तदा |
४१ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
अर्थलोभान्नरव्याघ्र वृथा च व्रह्मचारिणः ||
४१ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
आश्रमेषु वृथाचाराः पानपा गुरुतल्पगाः |
४२ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
ऐहलौकिकमीहन्ते मांसशोणितवर्धनम् ||
४२ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
वहुपाषण्डसङ्कीर्णाः परान्नगुणवादिनः |
४३ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
आश्रमा मनुजव्याघ्र न भवन्ति युगक्षय़े ||
४३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
यथर्तुवर्षी भगवान्न तथा पाकशासनः |
४४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
न तदा सर्ववीजानि सम्यग्रोहन्ति भारत |
४४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अधर्मफलमत्यर्थं तदा भवति चानघ ||
४४ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
तथा च पृथिवीपाल यो भवेद्धर्मसंय़ुतः |
४५ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
अल्पाय़ुः स हि मन्तव्यो न हि धर्मोऽस्ति कश्चन ||
४५ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
भूय़िष्ठं कूटमानैश्च पण्यं विक्रीणते जनाः |
४६ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
वणिजश्च नरव्याघ्र वहुमाय़ा भवन्त्युत ||
४६ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
धर्मिष्ठाः परिहीय़न्ते पापीय़ान्वर्धते जनः |
४७ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
धर्मस्य वलहानिः स्यादधर्मश्च वली तथा ||
४७ ख