chevron_left शान्ति पर्व अध्याय १५७
युधिष्ठिर उवाच:
यतः प्रभवति क्रोधः कामश्च भरतर्षभ |
१ क
युधिष्ठिर उवाच:
शोकमोहौ विवित्सा च परासुत्वं तथा मदः ||
१ ख
युधिष्ठिर उवाच:
लोभो मात्सर्यमीर्ष्या च कुत्सासूय़ा कृपा तथा |
२ क
युधिष्ठिर उवाच:
एतत्सर्वं महाप्राज्ञ याथातथ्येन मे वद ||
२ ख
भीष्म उवाच:
त्रय़ोदशैतेऽतिवलाः शत्रवः प्राणिनां स्मृताः |
३ क
भीष्म उवाच:
उपासते महाराज समस्ताः पुरुषानिह ||
३ ख
भीष्म उवाच:
एते प्रमत्तं पुरुषमप्रमत्ता नुदन्ति हि |
४ क
भीष्म उवाच:
वृका इव विलुम्पन्ति दृष्ट्वैव पुरुषेतरान् ||
४ ख
भीष्म उवाच:
एभ्यः प्रवर्तते दुःखमेभ्यः पापं प्रवर्तते |
५ क
भीष्म उवाच:
इति मर्त्यो विजानीय़ात्सततं भरतर्षभ ||
५ ख
भीष्म उवाच:
एतेषामुदय़ं स्थानं क्षय़ं च पुरुषोत्तम |
६ क
भीष्म उवाच:
हन्त ते वर्तय़िष्यामि तन्मे निगदतः शृणु ||
६ ख
भीष्म उवाच:
लोभात्क्रोधः प्रभवति परदोषैरुदीर्यते |
७ क
भीष्म उवाच:
क्षमय़ा तिष्ठते राजञ्श्रीमांश्च विनिवर्तते ||
७ ख
भीष्म उवाच:
सङ्कल्पाज्जाय़ते कामः सेव्यमानो विवर्धते |
८ क
भीष्म उवाच:
अवद्यदर्शनाद्व्येति तत्त्वज्ञानाच्च धीमताम् ||
८ ख
भीष्म उवाच:
विरुद्धानि हि शास्त्राणि पश्यन्तीहाल्पवुद्धय़ः |
९ क
भीष्म उवाच:
विवित्सा जाय़ते तत्र तत्त्वज्ञानान्निवर्तते ||
९ ख
भीष्म उवाच:
प्रीतेः शोकः प्रभवति विय़ोगात्तस्य देहिनः |
१० क
भीष्म उवाच:
यदा निरर्थकं वेत्ति तदा सद्यः प्रणश्यति ||
१० ख
भीष्म उवाच:
परासुता क्रोधलोभादभ्यासाच्च प्रवर्तते |
११ क
भीष्म उवाच:
दय़या सर्वभूतानां निर्वेदात्सा निवर्तते ||
११ ख
भीष्म उवाच:
सत्त्वत्यागात्तु मात्सर्यमहितानि च सेवते |
१२ क
भीष्म उवाच:
एतत्तु क्षीय़ते तात साधूनामुपसेवनात् ||
१२ ख
भीष्म उवाच:
कुलाज्ज्ञानात्तथैश्वर्यान्मदो भवति देहिनाम् |
१३ क
भीष्म उवाच:
एभिरेव तु विज्ञातैर्मदः सद्यः प्रणश्यति ||
१३ ख
भीष्म उवाच:
ईर्ष्या कामात्प्रभवति सङ्घर्षाच्चैव भारत |
१४ क
भीष्म उवाच:
इतरेषां तु मर्त्यानां प्रज्ञय़ा सा प्रणश्यति ||
१४ ख
भीष्म उवाच:
विभ्रमाल्लोकवाह्यानां द्वेष्यैर्वाक्यैरसङ्गतैः |
१५ क
भीष्म उवाच:
कुत्सा सञ्जाय़ते राजन्नुपेक्षाभिः प्रशाम्यति ||
१५ ख
भीष्म उवाच:
प्रतिकर्तुमशक्याय़ वलस्थाय़ापकारिणे |
१६ क
भीष्म उवाच:
असूय़ा जाय़ते तीव्रा कारुण्याद्विनिवर्तते ||
१६ ख
भीष्म उवाच:
कृपणान्सततं दृष्ट्वा ततः सञ्जाय़ते कृपा |
१७ क
भीष्म उवाच:
धर्मनिष्ठां यदा वेत्ति तदा शाम्यति सा कृपा ||
१७ ख
भीष्म उवाच:
एतान्येव जितान्याहुः प्रशमाच्च त्रय़ोदश |
१८ क
भीष्म उवाच:
एते हि धार्तराष्ट्राणां सर्वे दोषास्त्रय़ोदश |
१८ ख
भीष्म उवाच:
त्वय़ा सर्वात्मना नित्यं विजिता जेष्यसे च तान् ||
१८ ग