व्राह्मण उवाच:
अमर्षी द्रुपदो राजा कर्मसिद्धान्द्विजर्षभान् |
१ क
व्राह्मण उवाच:
अन्विच्छन्परिचक्राम व्राह्मणावसथान्वहून् ||
१ ख
व्राह्मण उवाच:
पुत्रजन्म परीप्सन्वै शोकोपहतचेतनः |
२ क
व्राह्मण उवाच:
नास्ति श्रेष्ठं ममापत्यमिति नित्यमचिन्तय़त् ||
२ ख
व्राह्मण उवाच:
जातान्पुत्रान्स निर्वेदाद्धिग्वन्धूनिति चाव्रवीत् |
३ क
व्राह्मण उवाच:
निःश्वासपरमश्चासीद्द्रोणं प्रतिचिकीर्षय़ा ||
३ ख
व्राह्मण उवाच:
प्रभावं विनय़ं शिक्षां द्रोणस्य चरितानि च |
४ क
व्राह्मण उवाच:
क्षात्रेण च वलेनास्य चिन्तय़न्नान्वपद्यत |
४ ख
व्राह्मण उवाच:
प्रतिकर्तुं नृपश्रेष्ठो यतमानोऽपि भारत ||
४ ग
व्राह्मण उवाच:
अभितः सोऽथ कल्माषीं गङ्गाकूले परिभ्रमन् |
५ क
व्राह्मण उवाच:
व्राह्मणावसथं पुण्यमाससाद महीपतिः ||
५ ख
व्राह्मण उवाच:
तत्र नास्नातकः कश्चिन्न चासीदव्रती द्विजः |
६ क
व्राह्मण उवाच:
तथैव नामहाभागः सोऽपश्यत्संशितव्रतौ ||
६ ख
व्राह्मण उवाच:
याजोपय़ाजौ व्रह्मर्षी शाम्यन्तौ पृषतात्मजः |
७ क
व्राह्मण उवाच:
संहिताध्ययने युक्तौ गोत्रतश्चापि काश्यपौ ||
७ ख
व्राह्मण उवाच:
तारणे युक्तरूपौ तौ व्राह्मणावृषिसत्तमौ |
८ क
व्राह्मण उवाच:
स तावामन्त्रय़ामास सर्वकामैरतन्द्रितः ||
८ ख
व्राह्मण उवाच:
वुद्ध्वा तय़ोर्वलं वुद्धिं कनीय़ांसमुपह्वरे |
९ क
व्राह्मण उवाच:
प्रपेदे छन्दय़न्कामैरुपय़ाजं धृतव्रतम् ||
९ ख
व्राह्मण उवाच:
पादशुश्रूषणे युक्तः प्रिय़वाक्सर्वकामदः |
१० क
व्राह्मण उवाच:
अर्हय़ित्वा यथान्याय़मुपय़ाजमुवाच सः ||
१० ख
व्राह्मण उवाच:
येन मे कर्मणा व्रह्मन्पुत्रः स्याद्द्रोणमृत्यवे |
११ क
व्राह्मण उवाच:
उपय़ाज कृते तस्मिन्गवां दातास्मि तेऽर्वुदम् ||
११ ख
व्राह्मण उवाच:
यद्वा तेऽन्यद्द्विजश्रेष्ठ मनसः सुप्रिय़ं भवेत् |
१२ क
व्राह्मण उवाच:
सर्वं तत्ते प्रदाताहं न हि मेऽस्त्यत्र संशय़ः ||
१२ ख
व्राह्मण उवाच:
इत्युक्तो नाहमित्येवं तमृषिः प्रत्युवाच ह |
१३ क
व्राह्मण उवाच:
आराधय़िष्यन्द्रुपदः स तं पर्यचरत्पुनः ||
१३ ख
व्राह्मण उवाच:
ततः संवत्सरस्यान्ते द्रुपदं स द्विजोत्तमः |
१४ क
व्राह्मण उवाच:
उपय़ाजोऽव्रवीद्राजन्काले मधुरय़ा गिरा ||
१४ ख
व्राह्मण उवाच:
ज्येष्ठो भ्राता ममागृह्णाद्विचरन्वननिर्झरे |
१५ क
व्राह्मण उवाच:
अपरिज्ञातशौचाय़ां भूमौ निपतितं फलम् ||
१५ ख
व्राह्मण उवाच:
तदपश्यमहं भ्रातुरसाम्प्रतमनुव्रजन् |
१६ क
व्राह्मण उवाच:
विमर्शं सङ्करादाने नाय़ं कुर्यात्कथञ्चन ||
१६ ख
व्राह्मण उवाच:
दृष्ट्वा फलस्य नापश्यद्दोषा येऽस्यानुवन्धिकाः |
१७ क
व्राह्मण उवाच:
विविनक्ति न शौचं यः सोऽन्यत्रापि कथं भवेत् ||
१७ ख
व्राह्मण उवाच:
संहिताध्ययनं कुर्वन्वसन्गुरुकुले च यः |
१८ क
व्राह्मण उवाच:
भैक्षमुच्छिष्टमन्येषां भुङ्क्ते चापि सदा सदा |
१८ ख
व्राह्मण उवाच:
कीर्तय़न्गुणमन्नानामघृणी च पुनः पुनः ||
१८ ग
व्राह्मण उवाच:
तमहं फलार्थिनं मन्ये भ्रातरं तर्कचक्षुषा |
१९ क
व्राह्मण उवाच:
तं वै गच्छस्व नृपते स त्वां संय़ाजय़िष्यति ||
१९ ख
व्राह्मण उवाच:
जुगुप्समानो नृपतिर्मनसेदं विचिन्तय़न् |
२० क
व्राह्मण उवाच:
उपय़ाजवचः श्रुत्वा नृपतिः सर्वधर्मवित् |
२० ख
व्राह्मण उवाच:
अभिसम्पूज्य पूजार्हमृषिं याजमुवाच ह ||
२० ग
व्राह्मण उवाच:
अय़ुतानि ददान्यष्टौ गवां याजय़ मां विभो |
२१ क
व्राह्मण उवाच:
द्रोणवैराभिसन्तप्तं त्वं ह्लादय़ितुमर्हसि ||
२१ ख
व्राह्मण उवाच:
स हि व्रह्मविदां श्रेष्ठो व्रह्मास्त्रे चाप्यनुत्तमः |
२२ क
व्राह्मण उवाच:
तस्माद्द्रोणः पराजैषीन्मां वै स सखिविग्रहे ||
२२ ख
व्राह्मण उवाच:
क्षत्रिय़ो नास्ति तुल्योऽस्य पृथिव्यां कश्चिदग्रणीः |
२३ क
व्राह्मण उवाच:
कौरवाचार्यमुख्यस्य भारद्वाजस्य धीमतः ||
२३ ख
व्राह्मण उवाच:
द्रोणस्य शरजालानि प्राणिदेहहराणि च |
२४ क
व्राह्मण उवाच:
षडरत्नि धनुश्चास्य दृश्यतेऽप्रतिमं महत् ||
२४ ख
व्राह्मण उवाच:
स हि व्राह्मणवेगेन क्षात्रं वेगमसंशय़म् |
२५ क
व्राह्मण उवाच:
प्रतिहन्ति महेष्वासो भारद्वाजो महामनाः ||
२५ ख
व्राह्मण उवाच:
क्षत्रोच्छेदाय़ विहितो जामदग्न्य इवास्थितः |
२६ क
व्राह्मण उवाच:
तस्य ह्यस्त्रवलं घोरमप्रसह्यं नरैर्भुवि ||
२६ ख
व्राह्मण उवाच:
व्राह्ममुच्चारय़ंस्तेजो हुताहुतिरिवानलः |
२७ क
व्राह्मण उवाच:
समेत्य स दहत्याजौ क्षत्रं व्रह्मपुरःसरः |
२७ ख
व्राह्मण उवाच:
व्रह्मक्षत्रे च विहिते व्रह्मतेजो विशिष्यते ||
२७ ग
व्राह्मण उवाच:
सोऽहं क्षत्रवलाद्धीनो व्रह्मतेजः प्रपेदिवान् |
२८ क
व्राह्मण उवाच:
द्रोणाद्विशिष्टमासाद्य भवन्तं व्रह्मवित्तमम् ||
२८ ख
व्राह्मण उवाच:
द्रोणान्तकमहं पुत्रं लभेय़ं युधि दुर्जय़म् |
२९ क
व्राह्मण उवाच:
तत्कर्म कुरु मे याज निर्वपाम्यर्वुदं गवाम् ||
२९ ख
व्राह्मण उवाच:
तथेत्युक्त्वा तु तं याजो याज्यार्थमुपकल्पय़त् |
३० क
व्राह्मण उवाच:
गुर्वर्थ इति चाकाममुपय़ाजमचोदय़त् |
३० ख
व्राह्मण उवाच:
याजो द्रोणविनाशाय़ प्रतिजज्ञे तथा च सः ||
३० ग
व्राह्मण उवाच:
ततस्तस्य नरेन्द्रस्य उपय़ाजो महातपाः |
३१ क
व्राह्मण उवाच:
आचख्यौ कर्म वैतानं तदा पुत्रफलाय़ वै ||
३१ ख
व्राह्मण उवाच:
स च पुत्रो महावीर्यो महातेजा महावलः |
३२ क
व्राह्मण उवाच:
इष्यते यद्विधो राजन्भविता ते तथाविधः ||
३२ ख
व्राह्मण उवाच:
भारद्वाजस्य हन्तारं सोऽभिसन्धाय़ भूमिपः |
३३ क
व्राह्मण उवाच:
आजह्रे तत्तथा सर्वं द्रुपदः कर्मसिद्धय़े ||
३३ ख
व्राह्मण उवाच:
याजस्तु हवनस्यान्ते देवीमाह्वापय़त्तदा |
३४ क
व्राह्मण उवाच:
प्रैहि मां राज्ञि पृषति मिथुनं त्वामुपस्थितम् ||
३४ ख
देव्यु उवाच:
अवलिप्तं मे मुखं व्रह्मन्पुण्यान्गन्धान्विभर्मि च |
३५ क
देव्यु उवाच:
सुतार्थेनोपरुद्धास्मि तिष्ठ याज मम प्रिय़े ||
३५ ख
याज उवाच:
याजेन श्रपितं हव्यमुपय़ाजेन मन्त्रितम् |
३६ क
याज उवाच:
कथं कामं न सन्दध्यात्सा त्वं विप्रैहि तिष्ठ वा ||
३६ ख
व्राह्मण उवाच:
एवमुक्ते तु याजेन हुते हविषि संस्कृते |
३७ क
व्राह्मण उवाच:
उत्तस्थौ पावकात्तस्मात्कुमारो देवसंनिभः ||
३७ ख
व्राह्मण उवाच:
ज्वालावर्णो घोररूपः किरीटी वर्म चोत्तमम् |
३८ क
व्राह्मण उवाच:
विभ्रत्सखड्गः सशरो धनुष्मान्विनदन्मुहुः ||
३८ ख
व्राह्मण उवाच:
सोऽध्यारोहद्रथवरं तेन च प्रय़यौ तदा |
३९ क
व्राह्मण उवाच:
ततः प्रणेदुः पाञ्चालाः प्रहृष्टाः साधु साध्विति ||
३९ ख
व्राह्मण उवाच:
भय़ापहो राजपुत्रः पाञ्चालानां यशस्करः |
४० क
व्राह्मण उवाच:
राज्ञः शोकापहो जात एष द्रोणवधाय़ वै |
४० ख
व्राह्मण उवाच:
इत्युवाच महद्भूतमदृश्यं खेचरं तदा ||
४० ग
व्राह्मण उवाच:
कुमारी चापि पाञ्चाली वेदिमध्यात्समुत्थिता |
४१ क
व्राह्मण उवाच:
सुभगा दर्शनीय़ाङ्गी वेदिमध्या मनोरमा ||
४१ ख
व्राह्मण उवाच:
श्यामा पद्मपलाशाक्षी नीलकुञ्चितमूर्धजा |
४२ क
व्राह्मण उवाच:
मानुषं विग्रहं कृत्वा साक्षादमरवर्णिनी ||
४२ ख
व्राह्मण उवाच:
नीलोत्पलसमो गन्धो यस्याः क्रोशात्प्रवाय़ति |
४३ क
व्राह्मण उवाच:
या विभर्ति परं रूपं यस्या नास्त्युपमा भुवि ||
४३ ख
व्राह्मण उवाच:
तां चापि जातां सुश्रोणीं वागुवाचाशरीरिणी |
४४ क
व्राह्मण उवाच:
सर्वय़ोषिद्वरा कृष्णा क्षय़ं क्षत्रं निनीषति ||
४४ ख
व्राह्मण उवाच:
सुरकार्यमिय़ं काले करिष्यति सुमध्यमा |
४५ क
व्राह्मण उवाच:
अस्या हेतोः क्षत्रिय़ाणां महदुत्पत्स्यते भय़म् ||
४५ ख
व्राह्मण उवाच:
तच्छ्रुत्वा सर्वपाञ्चालाः प्रणेदुः सिंहसङ्घवत् |
४६ क
व्राह्मण उवाच:
न चैतान्हर्षसम्पूणानिय़ं सेहे वसुन्धरा ||
४६ ख
व्राह्मण उवाच:
तौ दृष्ट्वा पृषती याजं प्रपेदे वै सुतार्थिनी |
४७ क
व्राह्मण उवाच:
न वै मदन्यां जननीं जानीय़ातामिमाविति ||
४७ ख